{"id":4778,"date":"2026-03-05T13:24:39","date_gmt":"2026-03-05T19:24:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/?p=4778"},"modified":"2026-03-05T13:24:39","modified_gmt":"2026-03-05T19:24:39","slug":"el-ito-y-la-unam-se-unen-por-la-diversidad-linguistica-cronica-de-una-jornada-academica-historica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/?p=4778","title":{"rendered":"El ITO y la UNAM se unen por la Diversidad Ling\u00fc\u00edstica: Cr\u00f3nica de una Jornada Acad\u00e9mica Hist\u00f3rica"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"max-width:1331.2px;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:0px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><p data-path-to-node=\"3\">En una colaboraci\u00f3n sin precedentes, el <b data-path-to-node=\"3\" data-index-in-node=\"40\">Instituto Tecnol\u00f3gico de Oaxaca (ITO)<\/b> y el <b data-path-to-node=\"3\" data-index-in-node=\"83\">Instituto de Investigaciones Antropol\u00f3gicas de la UNAM<\/b>, junto con el <b data-path-to-node=\"3\" data-index-in-node=\"152\">Instituto de Lenguas Originarias del Estado de Oaxaca (ILEO)<\/b>, llevaron a cabo un ciclo de conferencias magistrales que posicionan a nuestra instituci\u00f3n como un referente en la inclusi\u00f3n y el di\u00e1logo intercultural.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"4\">Este proyecto institucional busca que las lenguas originarias no solo se preserven, sino que habiten y fortalezcan los espacios acad\u00e9micos de la ingenier\u00eda y la tecnolog\u00eda.<\/p>\n<h3 data-path-to-node=\"5\">Ponencias de Alto Nivel Cient\u00edfico<\/h3>\n<p data-path-to-node=\"6\">La jornada cont\u00f3 con la participaci\u00f3n de dos investigadores de renombre internacional, quienes aportaron una visi\u00f3n cient\u00edfica y social sobre nuestro patrimonio:<\/p>\n<h4 data-path-to-node=\"7\"><b data-path-to-node=\"7\" data-index-in-node=\"0\">1. Diversidad y Paisaje Ling\u00fc\u00edstico<\/b><\/h4>\n<p data-path-to-node=\"8\">Impartida por la <b data-path-to-node=\"8\" data-index-in-node=\"17\">Dra. Marcela San Giacomo (IIA-UNAM)<\/b>.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"9\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"9,0,0\"><b data-path-to-node=\"9,0,0\" data-index-in-node=\"0\">El enfoque:<\/b> La especialista en lenguas como el cuicateco y mazahua explic\u00f3 c\u00f3mo el \"paisaje ling\u00fc\u00edstico\" es mucho m\u00e1s que palabras; es un reflejo de la <b data-path-to-node=\"9,0,0\" data-index-in-node=\"152\">identidad, la memoria hist\u00f3rica y la resistencia cultural<\/b> de los pueblos ind\u00edgenas en sus territorios.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4 data-path-to-node=\"10\"><b data-path-to-node=\"10\" data-index-in-node=\"0\">2. Documentaci\u00f3n Cient\u00edfica y Revitalizaci\u00f3n<\/b><\/h4>\n<p data-path-to-node=\"11\">A cargo del <b data-path-to-node=\"11\" data-index-in-node=\"12\">Dr. Mario Ch\u00e1vez Pe\u00f3n (Doctor por la Univ. de Columbia Brit\u00e1nica e Investigador SNI Nivel II)<\/b>.<\/p>\n<ul data-path-to-node=\"12\">\n<li>\n<p data-path-to-node=\"12,0,0\"><b data-path-to-node=\"12,0,0\" data-index-in-node=\"0\">El enfoque:<\/b> Experto en lenguas otomangues y coordinador del proyecto <i data-path-to-node=\"12,0,0\" data-index-in-node=\"69\">Nangin\u00e1<\/i>, el Dr. Ch\u00e1vez subray\u00f3 que la <b data-path-to-node=\"12,0,0\" data-index-in-node=\"107\">documentaci\u00f3n cient\u00edfica<\/b> es una herramienta tecnol\u00f3gica vital para la revitalizaci\u00f3n de las lenguas. Hizo un llamado a crear pol\u00edticas p\u00fablicas y espacios educativos que aseguren la transmisi\u00f3n intergeneracional de estos conocimientos.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 data-path-to-node=\"13\">Compromiso con la Formaci\u00f3n Integral<\/h3>\n<p data-path-to-node=\"14\">Bajo la direcci\u00f3n de la <b data-path-to-node=\"14\" data-index-in-node=\"24\">M.C. Silvia Santiago Cruz<\/b> y en total alineaci\u00f3n con la visi\u00f3n nacional del <b data-path-to-node=\"14\" data-index-in-node=\"99\">Mtro. Ram\u00f3n Jim\u00e9nez L\u00f3pez<\/b>, el TecNM Oaxaca reafirma que la formaci\u00f3n de un ingeniero hoy debe ser integral: capaz de dominar la t\u00e9cnica sin olvidar la riqueza cultural de su entorno.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"15\">Estas conferencias no solo informan, sino que inspiran a nuestra comunidad a ver en las lenguas originarias una oportunidad de <b data-path-to-node=\"15\" data-index-in-node=\"127\">innovaci\u00f3n con impacto social<\/b>.<\/p>\n<p data-path-to-node=\"16\">#TodosSomosTecNM #SomosOrgulloITO #LenguasOriginarias #Interculturalidad #Oaxaca<\/p>\n<\/div><div class=\"awb-gallery-wrapper awb-gallery-wrapper-1 button-span-no\" style=\"--more-btn-alignment:center;\"><div style=\"margin:-5px;--awb-bordersize:0px;\" class=\"fusion-gallery fusion-gallery-container fusion-grid-3 fusion-columns-total-3 fusion-gallery-layout-grid fusion-gallery-1\"><div style=\"padding:5px;\" class=\"fusion-grid-column fusion-gallery-column fusion-gallery-column-3 hover-type-none\"><div class=\"fusion-gallery-image\"><a href=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c.jpg\" rel=\"noreferrer\" data-rel=\"iLightbox[gallery_image_1]\" class=\"fusion-lightbox\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c.jpg\" data-orig-src=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c.jpg\" width=\"1280\" height=\"960\" alt=\"\" title=\"19-02-26-1c\" aria-label=\"19-02-26-1c\" class=\"lazyload img-responsive wp-image-4779\" srcset=\"data:image\/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%27http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%27%20width%3D%271280%27%20height%3D%27960%27%20viewBox%3D%270%200%201280%20960%27%3E%3Crect%20width%3D%271280%27%20height%3D%27960%27%20fill-opacity%3D%220%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E\" data-srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1c.jpg 1280w\" data-sizes=\"auto\" data-orig-sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 824px) 423px, (min-width: 732px) 635px, (min-width: 640px) 732px, \" \/><\/a><\/div><\/div><div style=\"padding:5px;\" class=\"fusion-grid-column fusion-gallery-column fusion-gallery-column-3 hover-type-none\"><div class=\"fusion-gallery-image\"><a href=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b.jpg\" rel=\"noreferrer\" data-rel=\"iLightbox[gallery_image_1]\" class=\"fusion-lightbox\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b.jpg\" data-orig-src=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b.jpg\" width=\"1280\" height=\"960\" alt=\"\" title=\"19-02-26-1b\" aria-label=\"19-02-26-1b\" class=\"lazyload img-responsive wp-image-4780\" srcset=\"data:image\/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%27http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%27%20width%3D%271280%27%20height%3D%27960%27%20viewBox%3D%270%200%201280%20960%27%3E%3Crect%20width%3D%271280%27%20height%3D%27960%27%20fill-opacity%3D%220%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E\" data-srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1b.jpg 1280w\" data-sizes=\"auto\" data-orig-sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 824px) 423px, (min-width: 732px) 635px, (min-width: 640px) 732px, \" \/><\/a><\/div><\/div><div style=\"padding:5px;\" class=\"fusion-grid-column fusion-gallery-column fusion-gallery-column-3 hover-type-none\"><div class=\"fusion-gallery-image\"><a href=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a.jpg\" rel=\"noreferrer\" data-rel=\"iLightbox[gallery_image_1]\" class=\"fusion-lightbox\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a.jpg\" data-orig-src=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a.jpg\" width=\"1280\" height=\"960\" alt=\"\" title=\"19-02-26-1a\" aria-label=\"19-02-26-1a\" class=\"lazyload img-responsive wp-image-4781\" srcset=\"data:image\/svg+xml,%3Csvg%20xmlns%3D%27http%3A%2F%2Fwww.w3.org%2F2000%2Fsvg%27%20width%3D%271280%27%20height%3D%27960%27%20viewBox%3D%270%200%201280%20960%27%3E%3Crect%20width%3D%271280%27%20height%3D%27960%27%20fill-opacity%3D%220%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E\" data-srcset=\"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/19-02-26-1a.jpg 1280w\" data-sizes=\"auto\" data-orig-sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 824px) 423px, (min-width: 732px) 635px, (min-width: 640px) 732px, \" \/><\/a><\/div><\/div><div class=\"clearfix\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,3],"tags":[181,275,50],"class_list":["post-4778","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eventos","category-noticias","tag-lenguasoriginarias","tag-oaxaca","tag-somosorgulloito"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4778","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4778"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4778\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4783,"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4778\/revisions\/4783"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4778"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4778"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.oaxaca.tecnm.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4778"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}